"Вацлаў Гавел сустрэўся з Васiлём
Быкавым"
газета "Народная Воля"
ад 15.09.2001
Як патлумачылi нам чэшскiя сябры, нягледзячы
на тое, што прэзiэнт мае даволi падрабязную iнфармацыю пра апошнiя выбары
ў Мiнску, ён выказаў жаданне даведацца пра сiтуацыю ў Беларусi не ад палiтыкаў,
дыпламатаў цi журналiстаў, а ад асобы, якая з'яўляецца бясспрэчным маральным
аўтарытэтам.
Быкаў прыляцеў з Франкфурта ў Прагу ў дзень, калi адбылася трагедыя ў
ЗША; праграма Гавела на блiжэйшыя днi (ён з'яўляецца Вярхоўным Галоўнакамандуючым)
была скарэктаваная. Тым не менш сустрэча адбылася. Дарэчы, нас правялi
ў працоўныя пакоi прэзiдэнта, чаго звычайна ў дачыненнi да замежнiкаў
не робiцца.
Васiль Быкаў сказаў, што на працягу апошнiх гадоў Лукашэнка вынiшчыў вакол
сябе прававую i палiтычную прастору -- Канстытуцыя скасаваная, ягоныя
рэальныя канкурэнты альбо знiшчаныя, альбо ў эмiграцыi. Лукашэнка супрацоўнiчае
з сумнiўнымi рэжымамi, гандлюе зброяй, якая засталася ад Савецкага Саюза.
Вынiкi бясспрэчна сфальсiфiкаваных выбараў прымушаюць меркававць, што
яшчэ пяць гадоў будуць нiшчыцца рэшткi дэмакратыi, а народ будзе паглыбляцца
ў бездань дэпрэсii i застою.
Быкаў падзякаваў прэзiдэнту за тое, што Чэхiя дае палiтычны прытулак актывiстам
беларускай апазiцыi i магчымасць працягваць вучобу студэнтам, якiя выключаны
з беларускiх ВНУ за палiтычную дзейнасць. Быкаў сказаў, што ў гэты момант
для беларускай апазiцыi вельмi важная падтрымка Еўропы i ЗША. "Хаця
трэба разумець, што пакуль дзеяннi дэмакратычнай Еўропы не адэкватныя
захадам лукашэнкаўскага рэжыму, якi не спыняецца нi перад чым", --
дадаў Васiль Уладзiмiравiч.
Вацлаў Гавел адзначыў, што, сапраўды, шмат якiя беларусы знайшлi ў Празе
другi дом. Выбары ў Беларусi Гавел ацанiў як спосаб усталявання "вельмi
аўтарытарнага рэжыму, якi папiрае грамадзянскiя свабоды. У мiнулыя дзесяцiгоддзi
за камунiстамi мы мелi падобны вопыт у Чэхii". Гавел, аднак, выказаў
спадзяванне, што цяпер у Беларусi больш шанцаў дамагчыся дэмакратыi, чым
мелi ў свой час чэхi, паколькi не iснуе нi савецкай iмперыi, нi Варшаўскага
пакта. "Беларускае грамадства чакае доўгi этап змагання за свае правы,
але ў iм яно можа разлiчваць на нашу падтрымку", -- сказаў прэзiдэнт
Чэхii.
Апошнiя словы Гавела выглядаюць не простай фармальнасцю. У днi, калi цывiлiзаваны
свет заяўляе пра абмежаванне стасункаў з афiцыйным Мiнскам, сустрэча аднаго
з найбольш аўтарытэтных i ўплывовых палiтыкаў Захаду з пiсьменнiкам, якi
ў свядомасцi еўрапейцаў увасабляе беларускую нацыю, -- знак таго, што
Еўропа размяжоўвае лукашэнкаўскi рэжым i беларускi народ i бачыць у Беларусi
дэмакратычную перспектыву.
Дарэчы, на працягу апошнiх гадоў Чэхiю наведвалi i сустракалiся з кiраўнiцтвам
краiны Зянон Пазьняк, Iвонка Сурвiлла, Вiнцук Вячорка, Станiслаў Шушкевiч,
Анатоль Лябедзька i шмат якiя беларускiя праваабаронцы.
Падчас трохдзённага знаходжання ў Празе Васiль Быкаў сустрэўся таксама
з чэшскiмi лiтаратарамi, даў iнтэрв'ю карэспандэнтам пражскiх i заходнiх
газет, выступiў у жывым эфiры беларускай службы радыё "Свабода".
Сяргей НАВУМЧЫК, Прага.